Giỗ Tổ Hùng Vương – cội nguồn thiêng liêng và sức mạnh đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới

Trong đời sống văn hóa nhân loại, nhiều quốc gia có truyền thuyết về nguồn cội. Nhưng hiếm có dân tộc nào duy trì được một tín ngưỡng mang tính thống nhất, xuyên suốt và bền vững như Việt Nam. Truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ cùng hình tượng các Vua Hùng đã hun đúc nên ý thức “đồng bào” – cùng chung một bọc trăm trứng, cùng một cội nguồn dân tộc. Từ đó, qua bao biến thiên của lịch sử, lớp lớp thế hệ người Việt vẫn giữ được sự đồng nhất trong niềm tin và lòng hướng về tổ tiên.

Vượt lên trên lớp vỏ huyền thoại, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương chứa đựng những giá trị văn hóa và nhân văn sâu sắc. Đó không chỉ là một hình thái thờ cúng tổ tiên, mà đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa yêu nước, của tinh thần cộng đồng và bản sắc văn hóa Việt Nam. Như nhận định của Giáo sư Trần Quốc Vượng, Đền Hùng không phải là nơi thờ Tổ của riêng một dòng họ hay một vùng miền, mà là Đền thờ Tổ của cả dân tộc, nơi hội tụ ý thức nguồn cội và tinh thần thống nhất quốc gia.

Giá trị thiêng liêng đó đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận khi UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (năm 2012). Đây không chỉ là niềm tự hào mà còn khẳng định sức sống bền bỉ và ý nghĩa toàn cầu của văn hóa Việt Nam – một nền văn hóa vừa giàu bản sắc, vừa có khả năng lan tỏa và kết nối nhân loại bằng những giá trị nhân văn sâu sắc.

Không chỉ hiện diện ở tầm quốc gia, tinh thần Giỗ Tổ Hùng Vương còn thấm sâu vào đời sống của từng địa phương, trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng trong mọi hoàn cảnh. Tại Quảng Ngãi – vùng đất giàu truyền thống cách mạng và văn hóa, các hoạt động hướng về ngày Giỗ Tổ luôn được tổ chức trang nghiêm, gắn với giáo dục truyền thống và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, thay đổi địa giới và tổ chức bộ máy, thì những giá trị văn hóa như Giỗ Tổ Hùng Vương càng trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp cộng đồng giữ gìn sự gắn bó và thống nhất.

Điển hình như xã Ba Dinh – một địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn của tỉnh Quảng Ngãi. Trong điều kiện hạ tầng chưa đồng bộ, đời sống người dân còn hạn chế, việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, càng có ý nghĩa đặc biệt. Giỗ Tổ không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên, mà còn là cơ hội để tuyên truyền, giáo dục truyền thống, củng cố niềm tin và sự đồng thuận trong Nhân dân, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết vững mạnh – nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của hội nhập và phát triển, Giỗ Tổ Hùng Vương tiếp tục khẳng định giá trị trên nhiều phương diện: là lễ hội mang tầm quốc gia; là biểu tượng của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; là môi trường giáo dục lòng yêu nước, bồi đắp nhân cách; đồng thời là nguồn lực tinh thần quan trọng, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh toàn dân tộc.

Từ thực tiễn đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản cần được thực hiện một cách đồng bộ và bền vững: giữ gìn tính nguyên bản của nghi lễ; tăng cường giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ; quản lý chặt chẽ hoạt động lễ hội; phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng; đồng thời gắn kết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển trong đời sống đương đại.

Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là một ngày lễ, mà là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tinh thần dân tộc Việt Nam. Từ đỉnh Nghĩa Lĩnh linh thiêng đến từng thôn, bản, từng địa phương như xã Ba Dinh hôm nay, giá trị ấy vẫn đang được gìn giữ, lan tỏa và tiếp nối. Chính từ cội nguồn thiêng liêng đó, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được bồi đắp, trở thành nền tảng vững chắc để Việt Nam tự tin vươn mình trong kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên của khát vọng, hội nhập và tương lai.